Đón mừng năm mới là thời điểm tràn ngập niềm vui và truyền thống trên toàn thế giới, và Nhật Bản cũng không ngoại lệ. Với di sản văn hóa phong phú, Nhật Bản mang đến những cách độc đáo và ý nghĩa nhất để chào đón năm mới. Dưới đây là 7 phong tục thú vị về cách người Nhật đón mừng dịp lễ đặc biệt này.
1. Oosoji (Tổng Dọn Dẹp Cuối Năm)
Oosoji là sự kết hợp của hai từ tiếng Nhật: "Oo" có nghĩa là lớn, và "Soji" có nghĩa là dọn dẹp. Truyền thống này đề cập đến đợt tổng dọn dẹp quy mô lớn tại các gia đình và nơi làm việc. Đây là bí quyết của người Nhật để đón chào năm mới với một ngôi nhà sạch sẽ và một tâm hồn thanh thản.
Thói quen dọn dẹp là một truyền thống rất được coi trọng tại Nhật Bản, và người Nhật nổi tiếng với văn hóa giữ gìn vệ sinh. Điều này được thể hiện rõ nét qua các phong tục đón năm mới độc đáo.
Khi năm cũ sắp qua đi, người Nhật muốn đón năm mới với cả tinh thần lẫn không gian sống sạch sẽ, vì họ tin rằng vị thần Toshigami sẽ ghé thăm và mang lại may mắn, tài lộc.
2. Hatsuhinode (Đón Bình Minh Đầu Tiên Trong Năm)
Người Nhật tin rằng đây là khoảnh khắc vị thần Toshigami ghé thăm, mang lại may mắn cho cả năm.
Để ngắm trọn khoảnh khắc bình minh đầu năm, tốt nhất bạn nên đến những nơi cao như đỉnh núi, ngôi chùa hoặc bờ biển có tầm nhìn thoáng đãng. Các địa điểm du lịch nổi tiếng như Tháp Tokyo (Tokyo Tower), Tokyo Skytree hoặc Tòa nhà Chính quyền Thành phố Tokyo thường rất đông đúc. Tuy nhiên, bạn nên kiểm tra dự báo thời tiết trước để đảm bảo chuyến đi thuận lợi.
3. Oshogatsu Kazari & Kagami Mochi
Hai yếu tố quan trọng trong dịp đón năm mới tại Nhật Bản mang gửi thông điệp hy vọng và may mắn.
Oshogatsu Kazari là những vật trang trí truyền thống được trưng bày trong dịp Tết. Trước khi năm cũ kết thúc, người Nhật trang trí phía trước nhà bằng các món đồ độc đáo này. Một số vật trang trí tiêu biểu bao gồm:
- Kadomatsu: Vật trang trí dạng cổng làm từ tre, cành mơ và thông, thường được đặt ở lối vào để đón các vị thần.
- Shimenawa: Dây thừng bằng rơm được trang trí với giấy trắng (gọi là shide), thường treo ở lối vào để xua đuổi tà ma.
Kagami Mochi là loại bánh mochi tròn hai tầng có đặt quả quýt mikan cùng đồ trang trí tượng trưng cho con giáp của năm mới. Người Nhật dâng cúng Kagami Mochi lên các vị thần như một biểu tượng của sự thịnh vượng và sung túc.
4. Hatsumode (Đi Chùa Đầu Năm)
Hãy tưởng tượng hàng ngàn người tụ hội tại những ngôi đền chùa tráng lệ, cầu nguyện trong không khí trang nghiêm. Đó chính là khung cảnh thực tế của truyền thống Hatsumode.
Vào ngày Mùng 1 Tết, người Nhật đổ về các cơ sở thờ tự để cầu mong những điều tốt đẹp, gửi gắm ước nguyện tại các đền Thần đạo hoặc chùa Phật giáo, và trao nhau lời chúc "Akemashite Omedetou Gozaimasu" (Chúc mừng năm mới).
Hatsumode có nghĩa là "lần cầu nguyện đầu tiên", xuất phát từ truyền thống Toshigomori – nơi người chủ gia đình cầu nguyện tại đền Ujigami và thức suốt đêm. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng đối với người Nhật, khi đền chùa trở thành chốn bình yên để chiêm nghiệm và cầu nguyện.
Một số ngôi đền chùa nổi tiếng để đi Hatsumode là Chùa Senso-ji ở Asakusa (Tokyo) và Đền Meiji Jingu (Tokyo).
5. Món Ăn Osechi
Bữa tiệc sắc màu và hương vị khởi đầu năm mới, làm mãn nhãn cả thị giác lẫn vị giác. Osechi là món ăn truyền thống Nhật Bản được phục vụ trong dịp Tết, kết hợp các hương vị độc đáo và phong phú giữa ngọt, mặn và chua.
Osechi thường bao gồm nhiều món ăn kèm như cá, rau củ và hải sản được chế biến theo phong cách truyền thống. Mỗi món ăn đều mang ý nghĩa sâu sắc và tính biểu tượng riêng.
Ví dụ, củ cải trắng (daikon) tượng trưng cho may mắn, trong khi đậu đen (kuromame) tượng trưng cho sức khỏe và trường thọ.
Một số thành phần quan trọng của Osechi là O-toso (rượu mừng), Iwaizakana, O-zouni (canh bánh mochi) và Nishime. Khi thưởng thức những món ăn này, người Nhật vừa đón chào năm mới vừa cầu mong tài lộc, sức khỏe và sự hòa thuận trong gia đình.
6. Thiệp Chúc Tết Nengajo
Tranh vẽ năm mới: Nengajo không chỉ đơn thuần là thiệp chúc mừng mà còn là một tác phẩm nghệ thuật thu nhỏ phản ánh văn hóa và xu hướng.
Truyền thống gửi thiệp chúc mừng năm mới qua đường bưu điện sẽ đến tay người nhận đúng vào ngày 1 tháng 1. Mỗi tấm thiệp Nengajo đều có một dãy số riêng để tham gia quay số trúng thưởng, với giải thưởng từ đồ điện tử đến các chuyến du lịch.
Thiệp Nengajo sở hữu thiết kế rất sáng tạo và đa dạng, thường thể hiện các nhân vật nổi tiếng, anime, cảnh đẹp thiên nhiên, và thậm chí nhiều người còn tự thiết kế thiệp riêng cho mình.
Đối với nhiều người Nhật, việc gửi và nhận thiệp Nengajo trở thành khoảnh khắc quây quần bên gia đình, cùng nhau trò chuyện và đọc to những lời chúc nhận được.
7. Mừng Tuổi Otoshidama
Mỗi dịp năm mới, trẻ em tại Nhật Bản đều háo hức chờ đợi một điều: Otoshidama. Otoshidama là phong tục độc đáo của người Nhật khi người lớn tặng tiền mừng tuổi cho trẻ em trong dịp Tết, tương tự như phong tục lì xì trong bao lì xì đỏ tại Việt Nam.
Bắt nguồn từ các truyền thống cổ xưa của Nhật Bản khi người dân dâng cúng thức ăn lên các vị thần, phong tục này qua thời gian đã biến đổi thành việc trao tặng tiền mừng tuổi nhằm thắt chặt tình cảm giữa các thế hệ và giáo dục trẻ em về giá trị tài chính.
Bảy phong tục trên đây chỉ là một phần nhỏ trong nét đẹp đón năm mới tại Nhật Bản. Mỗi quốc gia đều có những truyền thống độc đáo riêng. Còn phong tục đón năm mới tại quê hương bạn thì sao?